7 lipca 2026 roku w siedzibie Okręgowego Inspektoratu Pracy w Bydgoszczy odbyła się konferencja prasowa poświęcona kluczowym zmianom w prawie pracy oraz bezpieczeństwu pracowników podczas letnich upałów. Wydarzenie spotkało się z ogromnym zainteresowaniem dziennikarzy z Radia ESKA, TOK FM, Polskiego Radia PiK, RMF MAXX, TVP3 Bydgoszcz oraz Gazety Pomorskiej.
W spotkaniu z mediami udział wzięli:
Sylwia Krawczyk - p.o. Okręgowego Inspektora Pracy w Bydgoszczy,
Magdalena Araczewska - p.o. Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy ds. Prawno-Organizacyjnych,
Grzegorz Meler - Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy ds. Nadzoru.
Zmiany w prawie pracy. Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 r.
Głównym tematem konferencji były wchodzące w życie 8 lipca 2026 roku nowe przepisy, które znacząco rozszerzają uprawnienia inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy. Ich kluczowym celem jest skuteczniejsza walka z nadużywaniem umów cywilnoprawnych w sytuacjach, gdy spełnione są kryteria stosunku pracy (tzw. praca na etacie).
Do najważniejszych nowych narzędzi egzekwowania prawa należą:
- Polecenie usunięcia naruszeń w trakcie kontroli - inspektor pracy, po analizie dokumentacji i wysłuchaniu stron, może nakazać zmianę umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę, jeśli w relacji łączącej strony dominują cechy stosunku pracy.
- Decyzja administracyjna Okręgowego Inspektora Pracy - w przypadku niewykonania pisemnego polecenia inspektora, Okręgowy Inspektor Pracy zyskał nowe uprawnienie do formalnego stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji.
- Pozwy do sądów pracy - na podstawie zebranego materiału dowodowego Okręgowy Inspektor Pracy może zdecydować o skierowaniu sprawy na drogę sądową w celu ustalenia istnienia i treści stosunku pracy.
- Wymiana danych z ZUS i KAS - Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała możliwość bezpośredniego korzystania z baz danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajowej Administracji Skarbowej, co znacznie usprawni procesy kontrolne.
- Indywidualne interpretacje dla obywateli - wprowadzono możliwość występowania do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie oceny charakteru zawartej umowy.
Kierownictwo Okręgowego Inspektoratu Pracy w Bydgoszczy podkreśliło, że nowe przepisy nie zmieniają samej definicji stosunku pracy zawartej w Kodeksie pracy, a jedynie dają realne instrumenty do jej skutecznego egzekwowania. Inspektorzy będą reagować na te nieprawidłowości zarówno w trybie planowym, jak i w odpowiedzi na skargi pracowników.
Statystyki skarg i analiza rynku umów cywilnoprawnych
Podczas konferencji zaprezentowano niepokojące dane statystyczne. Od początku 2026 roku do 7 lipca do OIP w Bydgoszczy wpłynęło 1987 skarg, co stanowi wzrost o około 30% w porównaniu do analogicznego okresu w roku 2025.
Aż 30% wszystkich zgłoszeń dotyczyło niewypłacenia lub nieterminowego wypłacenia wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń. Co ciekawe, do momentu konferencji nie odnotowano skarg dotyczących bezpośrednio reklasyfikacji umów cywilnoprawnych na umowy o pracę. Sytuacja ta wynika z apelu Głównego Inspektora Pracy z początku roku, który wzywał pracobiorców do wstrzymania się z takimi wnioskami do czasu oficjalnego wejścia w życie nowych, skuteczniejszych przepisów kontrolnych.
Przedstawiciele Inspektoratu odnieśli się także do przyczyn popularności umów cywilnoprawnych:
1. Z perspektywy pracodawców: decyduje szybkość ich zawierania i rozwiązywania (w przeciwieństwie do mocno sformalizowanych umów o pracę) oraz niższe koszty publicznoprawne.
2. Z perspektywy młodych pracowników (np. uczniów i studentów): umowy cywilnoprawne pozwalają na otrzymanie pełnej kwoty brutto jako kwoty netto, podczas gdy umowa o pracę wiąże się z natychmiastowym odprowadzeniem składek na ubezpieczenia społeczne.
Bezpieczna praca w czasie upałów - obowiązki pracodawcy
Drugim istotnym punktem spotkania były kontrole związane z pracą w podwyższonych temperaturach spowodowanych warunkami atmosferycznymi. Inspektorzy OIP Bydgoszcz niezwłocznie podejmują działania kontrolne (zarówno rutynowe, jak i interwencyjne) po otrzymaniu zgłoszeń od pracowników.
Choć polskie prawo nie określa wprost maksymalnej dopuszczalnej temperatury w pomieszczeniach (poza procesami technologicznymi), nakłada na pracodawców konkretne obowiązki ochrony zdrowia zatrudnionych:
- Napoje profilaktyczne: Pracodawca ma bezwzględny obowiązek zapewnić darmowe napoje osobom pracującym na otwartej przestrzeni, gdy temperatura przekracza 25°C, oraz wszystkim pozostałym pracownikom (w tym biurowym), gdy temperatura w pomieszczeniach przekracza 28°C.
- Warunki stanowiska pracy: Pomieszczenia muszą chronić przed nadmiernym nasłonecznieniem i ciepłem. Okna i świetliki powinny posiadać rolety lub żaluzje, a w budynkach należy zapewnić sprawną wentylację lub klimatyzację.
Państwowa Inspekcja Pracy gorąco zachęca pracodawców do wdrażania dobrych praktyk wykraczających poza minimalne normy prawne. Należą do nich m.in. wprowadzanie dodatkowych przerw, skracanie czasu pracy, przesuwanie godzin rozpoczęcia zadań na wcześniejsze, organizowanie stanowisk w zacienionych miejscach oraz zapewnianie odzieży ochronnej i kremów z filtrem UV.